Τα θέματα που αναπτύσσονται στον τόμο αυτό αποτελούν μια «πρώτη προσέγγιση της λειτουργίας του πρώτου Ελληνικού Γυμνασίου αλλά και του Βουλγαρικού Γυμνασίου στην πόλη της Θεσσαλονίκης στα τέλη του 19ου και στις αρχές του 20ού αιώνα. Παρουσιάζονται οι συνθήκες ίδρυσης των δύο σχολείων, τα κτίρια, η υλικοτεχνική υποδομή, οι οικονομικές συνθήκες, τα προγράμματα σπουδών, το προφίλ των μαθητών αλλά και των εκπαιδευτικών. Έντονες κοινωνικο-οικονομικές ιδιαιτερότητες της πόλης αλλά και ιστορικο-πολιτικές εξελίξεις προκύπτουν από την ανάλυση των σχολικών αρχείων. Η Εκκλησία με τους εκπροσώπους της, η Βουλγαρική Εξαρχία, το Ελληνικό κράτος μέσω του Υπουργείου Εξωτερικών και των Φιλεκπαιδευτικών Συλλόγων αλλά και οι εκπαιδευτικοί καθώς και οι εκπρόσωποι των τοπικών κοινωνιών έδωσαν ιδιαίτερη έμφαση στην ανάπτυξη της εκπαίδευσης την περίοδο αυτή.
Ο Ευστράτιος Βαχάρογλου είναι απόφοιτος της Θεολογικής Σχολής αλλά και της Φιλοσοφικής Σχολής του τμήματος Φιλοσοφίας και Παιδαγωγικής του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης. Είναι κάτοχος μεταπτυχιακού και διδακτορικού διπλώματος στον Τομέα Ιστορίας και Δόγματος της ίδιας Σχολής. Είναι επίσης μεταδιδάκτωρ ερευνητής του Τμήματος Φιλοσοφίας, Παιδαγωγικής της Φιλοσοφικής Σχολής Α.Π.Θ. και από το 2008 υπηρετεί ως καθηγητής δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης. Τα ερευνητικά του ενδιαφέροντα σχετίζονται με την Ιστορία της Εκπαίδευσης στον ελληνικό χώρο αλλά και στον έξω-ελληνισμό με πλήθος δημοσιευμένων μελετών σε ελληνικά και ξένα επιστημονικά περιοδικά.